پناهجویان و آوارگان ایرانی
امنیت، حمایت و حق برخورداری از آینده‌ای امن
بخشی از ایرانیان به دلیل فعالیت سیاسی، مشارکت در اعتراضات، فعالیت رسانه‌ای و اجتماعی، دفاع از حقوق بشر یا نگرانی از بازداشت و آزار، ناچار به ترک ایران شده‌اند. اما خروج از ایران همیشه به معنای رسیدن به امنیت نیست. بسیاری از پناهجویان ایرانی در کشورهای همسایه یا کشورهای واسطه با بلاتکلیفی طولانی، مشکلات اقامتی، فشار اقتصادی، خطر بازداشت یا اخراج و دشواری دسترسی به حمایت حقوقی روبه‌رو هستند.
سازمان حقوق بشر کوروش بزرگ
حمایت از حقوق پناهجویان و آوارگان ایرانی، به‌ویژه افرادی را که در صورت بازگشت به ایران با خطر بازداشت، شکنجه، آزار یا تهدید جانی مواجه می‌شوند، یکی از حوزه‌های فعالیت حقوق بشری خود می‌داند.
وضعیت در یک نگاه
بلاتکلیفی
انتظار طولانی برای تعیین وضعیت پرونده می‌تواند زندگی پناهجو را برای ماه‌ها یا سال‌ها در شرایط نامطمئن قرار دهد.
خطر اخراج
افرادی که وضعیت اقامتی نامشخص دارند ممکن است با بازداشت،
اخراج یا بازگرداندن به کشوری روبه‌رو شوند که در آن امنیت ندارند.
فشار اقتصادی
هزینه مسکن، غذا، درمان، رفت‌وآمد و خدمات حقوقی
برای بسیاری از پناهجویان به یک فشار جدی تبدیل می‌شود.
دسترسی به حمایت
دسترسی محدود به وکیل، مشاوره حقوقی و اطلاعات دقیق درباره حقوق و وضعیت اقامت، آسیب‌پذیری پناهجویان را افزایش می‌دهد.
اصل منع بازگرداندن
یکی از اصول بنیادین حمایت بین‌المللی از پناهندگان، اصل منع بازگرداندن است.
بر اساس این اصل، فرد نباید به کشوری بازگردانده شود که در آن با خطر آزار، تعقیب، شکنجه، رفتار غیرانسانی یا آسیب جدی مواجه باشد. برای بسیاری از پناهجویان ایرانی که سابقه فعالیت سیاسی،
اجتماعی، رسانه‌ای یا حقوق بشری دارند، ارزیابی دقیق خطر بازگشت اهمیت اساسی دارد.
مهم‌ترین چالش‌های پناهجویان ایرانی
وضعیت اقامت و مدارک
نامشخص بودن وضعیت اقامتی یا وجود مشکل در مدارک می‌تواند
پناهجو را در معرض بازداشت، محدودیت یا برخورد نهادهای مهاجرتی قرار دهد.
بازداشت و خطر اخراج
پناهجویانی که وضعیت قانونی آنان روشن نیست ممکن است
با بازداشت یا انتقال به مراکز نگهداری مهاجران روبه‌رو شوند.
خطر بازگرداندن برای افرادی که از تعقیب در ایران هراس دارند،
می‌تواند پیامدهای جدی داشته باشد.
انتظار طولانی
رسیدگی طولانی به پرونده‌های پناهندگی می‌تواند فرد و خانواده او را
برای مدت طولانی در شرایط بی‌ثبات و نامطمئن نگه دارد.
فشار اقتصادی و معیشتی
نبود درآمد ثابت و هزینه‌های مسکن، غذا، درمان، رفت‌وآمد
و خدمات حقوقی می‌تواند شرایط زندگی پناهجویان را بسیار دشوار کند.
دسترسی به مشاوره حقوقی
تغییر مقررات مهاجرتی و پیچیدگی روندهای اداری باعث می‌شود
دسترسی به اطلاعات معتبر، وکیل و مشاوره حقوقی برای پناهجویان اهمیت ویژه‌ای داشته باشد.
انتقال به کشور امن
بسیاری از پناهجویان در کشورهای واسطه منتظر حمایت بین‌المللی
یا امکان اسکان مجدد در کشوری امن هستند.
این انتظار ممکن است طولانی و بدون چشم‌انداز روشن باشد.
پناهجویان ایرانی در کشورهای واسطه
ترکیه
ترکیه برای شمار زیادی از ایرانیان یکی از نخستین کشورهای مقصد یا کشورهای واسطه پس از خروج از ایران است. برای پناهجویان ایرانی، وضعیت اقامت و اعتبار مدارک اهمیت اساسی دارد.
افرادی که وضعیت مهاجرتی مشخصی ندارند ممکن است با بازداشت و انتقال به مراکز نگهداری مهاجران مواجه شوند. تغییر مقررات و رویه‌های مهاجرتی نیز موجب شده است که دسترسی
به اطلاعات به‌روز و مشاوره حقوقی برای بسیاری از پناهجویان ضروری باشد.
ارمنستان
ارمنستان به دلیل نزدیکی جغرافیایی یکی از مسیرهای مهم خروج و اقامت موقت برخی از پناهجویان ایرانی است. یکی از چالش‌های مهم، زمان انتظار برای رسیدگی به درخواست‌های حمایت
و پناهندگی و پیامدهای اقتصادی و اجتماعی این انتظار است. آمار رسمی موجود درباره پناهجویان ارمنستان شامل همه ملیت‌هاست و نباید با تعداد پناهجویان ایرانی اشتباه گرفته شود.
دقت در استفاده از آمار
در گزارش‌های مربوط به پناهجویان، تفکیک میان آمار رسمی کل پناهجویان یک کشور و آمار مشخص ایرانیان اهمیت زیادی دارد. اطلاعات میدانی درباره تعداد متقاضیان ایرانی تنها زمانی باید
به‌عنوان آمار رسمی منتشر شود که توسط یک مرجع معتبر و قابل استناد تأیید شده باشد.
کاری که ما انجام می‌دهیم
حمایت از انسان‌هایی که امنیت و آینده آنان در خطر است.
سازمان حقوق بشر کوروش بزرگ تلاش خواهد کرد وضعیت پناهجویان ایرانی در معرض خطر را مستند کند، اطلاعات لازم را گردآوری کند و در حد ظرفیت سازمان برای دسترسی آنان به حمایت حقوقی و بین‌المللی تلاش کند.
مستندسازی پرونده‌ها
ثبت شرایط پناهجویانی که به دلیل فعالیت سیاسی، مدنی،
رسانه‌ای یا حقوق بشری در صورت بازگشت به ایران در معرض خطر قرار دارند.
پرونده‌های فوری
شناسایی پرونده افرادی که با خطر فوری بازداشت، اخراج،
بازگرداندن یا تهدید جدی امنیتی روبه‌رو هستند.
اطلاع‌رسانی حقوقی
ارائه یا معرفی منابع معتبر درباره روندهای پناهندگی،
حقوق پناهجویان و نهادهای مسئول حمایت.
ارتباط با نهادهای حمایتی
در موارد ضروری، تلاش برای معرفی پرونده‌ها به وکلا،
سازمان‌های حقوق بشری و نهادهای مرتبط با حمایت از پناهجویان.
پیگیری خطر بازگرداندن
مستندسازی پرونده‌هایی که در آنها بازگرداندن فرد به ایران
ممکن است او را در معرض بازداشت، شکنجه یا آسیب جدی قرار دهد.
امنیت و محرمانگی
حفظ اطلاعات شخصی و حساس پناهجویان و انتشار اطلاعات
تنها با درنظر گرفتن رضایت، امنیت و خطرهای احتمالی.
هیچ انسانی نباید به سوی خطر بازگردانده شود
پناهجو تنها یک شماره پرونده نیست. پشت هر پرونده، انسانی قرار دارد که خانه، خانواده و بخشی از زندگی خود را برای دستیابی به امنیت ترک کرده است. هدف ما این است که موارد خطر ثبت شوند،
افراد آسیب‌پذیر فراموش نشوند و امکان دسترسی آنان به حمایت حقوقی و انسانی افزایش یابد.
امنیت، یک حق انسانی است
هیچ پناهجویی نباید به مکانی بازگردانده شود که جان، آزادی یا کرامت انسانی او در معرض خطر قرار گیرد.